Wanneer wordt jouw auto werkelijk overbodig?

Wat als er over vijf jaar altijd een ruime robotaxi beschikbaar is?
Een voertuig met vier of vijf zitplaatsen, voldoende bagageruimte en een
wachttijd van slechts enkele minuten.

Heb je dan nog een eigen auto nodig?

Dat hangt niet alleen af van de ritprijs. Een robotaxi moet ook
tijdens de spits beschikbaar zijn, kinderen en bagage kunnen meenemen en
geschikt zijn voor een weekend weg of een vakantie naar Spanje.

Wanneer aan die voorwaarden wordt voldaan, verandert de vergelijking
volledig. Je betaalt dan niet meer voor het bezit van een auto, maar
alleen voor de kilometers die je werkelijk aflegt. In dit artikel
berekenen we wanneer een robotaxi goedkoper wordt dan een auto van
€20.000 of €40.000 en waar het break-evenpunt ligt.

Wat als de
Cybercab een volwaardige gezinsauto wordt?

De huidige Tesla Cybercab heeft maar twee zitplaatsen en kan daardoor
geen gezinsauto vervangen. Voor deze vergelijking gaan we daarom uit van
een toekomstige variant met:

• Vier of vijf zitplaatsen;
• Genoeg ruimte voor koffers en vakantiebagage;
• Dag en nacht beschikbaarheid;
• Een wachttijd van maximaal enkele minuten;
• Toegang tot een Europees robotaxinetwerk;
• Een klantentarief van gemiddeld €0,40 per gereden kilometer.

Die €0,40 is een verwachting voor ongeveer 2031 en nadrukkelijk niet
alleen de kale energiekosten. In het tarief moeten ook afschrijving,
verzekering, onderhoud, schoonmaak, lege kilometers, vlootbeheer en
winst voor de aanbieder zijn opgenomen. In een ongunstig scenario kan de
prijs rond €0,50 of hoger blijven. Bij grote schaal en sterke
concurrentie is ongeveer €0,30 mogelijk.

Wanneer
wordt een auto van €20.000 of €40.000 overbodig?

Om het verschil zichtbaar te maken vergelijken we twee auto’s:

1. Een personenauto met een aanschafwaarde van ongeveer €20.000.
2. Een ruimere of luxere personenauto met een aanschafwaarde van
   ongeveer €40.000.

De bedragen zijn rekenvoorbeelden en geen universele prijslijst.
Afschrijving, verzekering, belasting en onderhoud verschillen per model
en eigenaar.

Bij de robotaxi rekenen we zonder vaste jaarlijkse kosten. Iedere
gereden kilometer kost in het basisscenario €0,40.

De jaarlijkse kosten naast
elkaar

De uitkomst is duidelijk. Een robotaxi is vooral aantrekkelijk voor
mensen die relatief weinig kilometers maken. De vaste kosten van een
eigen auto lopen namelijk altijd door, ook als de auto nauwelijks wordt
gebruikt.

Wie 30.000 of 40.000 kilometer per jaar rijdt, verdeelt die vaste
kosten over veel kilometers. Daardoor wordt een eigen auto per kilometer
juist goedkoper.

Wanneer ligt het
break-evenpunt?

Bij een robotaxitarief van €0,40 per kilometer ligt het omslagpunt
ongeveer hier:

• Auto van €20.000: circa 16.200 kilometer per
  jaar.
• Auto van €40.000: circa 26.900 kilometer per
  jaar.

Onder deze aantallen is de robotaxi in dit rekenmodel goedkoper.
Daarboven wordt de eigen auto financieel aantrekkelijker.

De berekening is:

Vaste autokosten ÷ (robotaxitarief – variabele
autokosten)

Voor de auto van €20.000 is dat €4.200 ÷ (€0,40 – €0,14) = ongeveer
16.200 kilometer.

Voor de auto van €40.000 is dat €7.000 ÷ (€0,40 – €0,14) = ongeveer
26.900 kilometer.

Wat als het tarief
€0,30, €0,40 of €0,50 wordt?

De prijs per kilometer bepaalt uiteindelijk hoe groot de omslag
wordt.

Bij €0,70 per kilometer blijft een eigen auto voor veel regelmatige
rijders logisch. Rond €0,50 ontstaat serieuze concurrentie. Daalt het
tarief richting €0,30, dan wordt zelfs bij behoorlijk intensief gebruik
een robotaxi financieel interessant.

Wanneer wordt een
weekendje weg voordelig?

Stel dat een weekendje weg in totaal 400 kilometer rijden
betekent.

Voor iemand die al een auto voor de deur heeft, voelt €200 voor één
weekend relatief duur. Maar dat is niet de eerlijke vergelijking. Iemand
zonder eigen auto bespaart het hele jaar vaste autokosten. Een aantal
weekendritten kan dan gemakkelijk worden betaald uit wat anders aan
afschrijving, verzekering en belasting verloren gaat.

De robotaxi hoeft bovendien niet het hele weekend te blijven wachten.
Hij zet het gezin af en rijdt verder. Voor lokale ritten wordt steeds
een ander voertuig besteld.

Wat als je met een
robotaxi naar Spanje gaat?

Een retourrit vanuit de regio Rotterdam naar Playa d’Aro is ongeveer
2.860 kilometer, exclusief lokale ritten.

Tol- en eventuele landspecifieke kosten zijn hierbij niet
meegerekend. De berekening veronderstelt ook dat de aanbieder alleen de
kilometers met passagiers rekent en het voertuig binnen een Europees
netwerk in Spanje opnieuw kan inzetten.

Een retourprijs van €1.430 lijkt hoog wanneer er al een auto op de
oprit staat. Maar wie door robotaxi’s helemaal geen eigen auto meer
nodig heeft, kan jaarlijks duizenden euro’s aan vaste kosten besparen.
Dan kan zelfs één dure vakantiereis per jaar nog steeds goedkoper
uitpakken dan permanent autobezit.

Bovendien hoeft niemand zelf veertien uur te rijden. Een voertuig met
comfortabele stoelen of slaapmogelijkheden kan ’s nachts doorrijden
terwijl de inzittenden rusten. De reis wordt dan onderdeel van de
vakantie in plaats van een uitputtingsslag.

Wanneer heb
je niet meer één auto voor alles nodig?

We kopen nu vaak een auto die geschikt is voor de zwaarste rit van
het jaar. Een grote gezinsauto rijdt dagelijks korte afstanden, omdat
hij tijdens de zomervakantie vier personen, koffers en een dakkoffer
moet vervoeren.

Een robotaxinetwerk maakt specialisatie mogelijk:

• Een compacte robotaxi voor één persoon;
• Een vierzitter voor dagelijkse gezinsritten;
• Een ruime uitvoering voor bagage;
• Een busje voor een groep of grote spullen;
• Een comfortabele langeafstandsvariant voor vakanties.

Je betaalt daardoor alleen voor de ruimte en het comfort die je op
dat moment nodig hebt.

Wanneer is
beschikbaarheid belangrijker dan prijs?

De techniek alleen is niet voldoende. Een robotaxi kan de eigen auto
pas echt vervangen wanneer de dienst betrouwbaar is tijdens de momenten
waarop iedereen tegelijk vervoer nodig heeft.

Denk aan de ochtendspits, slecht weer, schooltijden, grote
evenementen en de eerste zaterdag van de zomervakantie. Wanneer de prijs
dan verdubbelt of de wachttijd oploopt tot een halfuur, blijft een eigen
auto aantrekkelijk.

Een volwaardige vervanger moet daarom aan vijf voorwaarden
voldoen:

1. Binnen ongeveer vijf minuten beschikbaar zijn.
2. Geen extreme spitstarieven rekenen.
3. Geschikt zijn voor gezinnen en bagage.
4. Ook buiten steden en over landsgrenzen kunnen rijden.
5. Betrouwbaar genoeg zijn om geen reserveauto nodig te hebben.

Wordt autobezit werkelijk
overbodig?

Voor mensen die jaarlijks minder dan 10.000 kilometer rijden, kan een
betrouwbare robotaxi snel goedkoper worden dan vrijwel iedere eigen
auto.

Tussen 10.000 en 20.000 kilometer hangt het vooral af van de waarde
van de auto en het robotaxitarief. Juist in dit gebied ligt voor veel
Nederlandse huishoudens het omslagpunt.

Bij 40.000 kilometer per jaar blijft een eigen auto in dit rekenmodel
duidelijk voordeliger. Een robotaxi van €0,40 per kilometer kost dan
€16.000 per jaar. Zelfs de auto van €40.000 blijft met geschatte totale
kosten van €12.600 goedkoper.

Conclusie

Een gezinsvriendelijke robotaxi kan autobezit voor een groot deel van
Nederland overbodig maken, maar alleen wanneer hij ruim, betrouwbaar en
goedkoop genoeg wordt.

Bij een tarief van €0,40 per kilometer ligt het break-evenpunt rond
16.200 kilometer per jaar voor een auto van €20.000 en rond 26.900
kilometer voor een auto van €40.000. Wie weinig rijdt, betaalt nu
relatief veel voor een auto die meestal stilstaat en kan fors besparen.
Wie zeer veel rijdt, blijft voorlopig beter af met een eigen auto.

Weekendjes weg en zelfs een vakantie naar Spanje vormen geen
doorslaggevend bezwaar. Een lange robotaxirit mag best meer kosten dan
alleen de brandstof van een eigen auto, zolang het gezin de rest van het
jaar geen afschrijving, verzekering, belasting en onderhoud betaalt.

De echte verandering komt daarom niet wanneer iedereen een
zelfrijdende auto koopt. Ze komt wanneer een geschikte robotaxi altijd
klaarstaat en het voor miljoenen mensen niet langer logisch is om zelf
een auto te bezitten.

Bronnen & uitgangspunten

• Tesla – Cybercab: tweezitter, volledig autonoom ontwerp
• Tesla – Robotaxi-platform en huidige vloot
• ANWB – Autokostentool en opbouw van vaste en variabele autokosten

De bedragen voor toekomstige robotaxitarieven en de break-evenberekeningen zijn scenario’s en rekenmodellen van OutOfHands, geen aangekondigde tarieven van Tesla of een andere aanbieder.